Het Stedelijk schoon uit bad

Op zaterdag 29 december aangeschoven in de rij voor het Stedelijk. Ruim de tijd gehad om het verblijven onder de majestueuze overhellende rand van de badkuip van Benthem en Crouwel te beleven. De condensstrepen in de op eens blauwe lucht versterkten die beleving nog eens. Ondanks alle gemopper over die nieuwe uitbouw vind ik hem gedurfd en geslaagd. Misschien niet eens zozeer als beeld voor veraf (dan staat er inderdaad van alles in de weg) maar vooral van dichtbij is de nieuwe entree van het Stedelijk glorieus. Ook binnen is de aansluiting van de kunststoffen gladde wand op de oude muren van het voormalige stedelijk heel geslaagd; eenzelfde effect als bereikt werd bij de koppeling van de oudbouw en nieuwbouw van de Tweede Kamer door Pi de Bruijn. De aansluiting is met al die open trappen (en gesloten buis voor de roltrap voor een naadloze overgang van bovenste verdieping naar de kelder) nog eens extra functioneel geaccentueerd.
De expositie uit de vaste collectie biedt louter momenten van herkenning voor diegenen die ook vroeger vaker naar het Stedelijk gingen; voor nieuwe bezoekers biedt het een heel aardige caleidoscoop van wat "moderne kunst" volgens het Stedelijk betekent; geredeneerd vanaf het midden van de 19e eeuw. Vooral de zaal met kleine maar o zo gedetailleerde tekeningen van Malevitch vond ik de moeite. En bovenal het oude, in tact gebleven koffiebuffet, dat door Karel Appel is beschilderd.
Met de eerste tijdelijke expositie, het werk van de Amerikaan Mike Kelley, heb ik niks. Een parodie, zo men wil "genadeloze kritiek" op de Amerikaanse samenleving aan de hand van op alle mogelijke manier bijeen gebrachte ready mades. Met name zijn grafische werk in de vorm van affiche-achtig beeldmateriaal is onhelder als men de context waarin het werk gemaakt is niet kent (ken ik dus niet). Tijd om dat allemaal door te vorsen is er niet en een compacte toelichting ontbreekt. Ik had geen behoefte aan de catalogus van 400 pagina's. Kortom, volgens mij gaat de portee van deze tentoonstelling aan het grote publiek (waaronder ik) volkomen voorbij.

Rotterdam Jazz Orchestra met Anton Goudsmit

Een stel dolle, jonge honden; zo kan het optreden van het Rotterdam Jazz Orchestra met 'special guest' gitarist Anton Goudsmit voor een volle Flipsezaal in de Doelen het best betiteld worden. Dat lag overigens niet aan "stuiterbal"Anton, die wist met zijn dominante, knetterende gitaar de meute nog behoorlijk in de juiste richting te dirigeren. Maar zelfs hij moest daar in het begin alle zeilen voor bijzetten; er werd zo hard en vaak ook slordig gespeeld dat de eerste solisten (een mij onbekende 'kleine meid' met de bijna even grote baritonsax en tenorist/fluitist Bart Wirtz) er nauwelijks bovenuit kwamen. Maar ja, dat krijg je er van nu het RJO de laatste tijd een forse verjonging heeft ondergaan en de wat belegen bigbandstijl heeft verlaten voor een meer eigentijds funky aanpak. Later kwam het geheel in een wat beheerster vaarwater en werd het concert beter en beter; de laatste twee, drie nummers klonken perfect. Het voorlaatste nummer liet de twee gitaarvirtuozen( naast Anton heeft Reinier Baas een vast plaats in de bezetting), uitgebreid aan het woord en kon terecht nog om enkele toegiften worden gevraagd. De New Cool Collective kan er op termijn een geduchte concurrent bij krijgen!

Hierna: alle recensies van de afgelopen drie jaar

Voor diegenen die er in geïnteresseerd zijn: Hierna treft men alle recensies die in de laatste jaren (vanaf medio 2012) heb geschreven over culturele gebeurtenissen waarvan ik getuige was. De recensies zijn alfabetisch per instelling gerangschikt (zie ook het overzicht hiernaast).

AIR

3-7-2012

gezien: Startsup, presentatie jonge architectenbureau's door AIR

Al weer langer dan anderhalf jaar verzorgt AIR de presentatie van jonge architectenbureau’s. “Onze” Astrid Aarsen is de moderator en de omgeving telkens een andere, dit keer de Dependance in het Schieblock, zelf ook verzamelplaats van vele jonge kunstorganisaties. Dit keer het bureau Lilith Ronner van Hooijdonk waarachter drie jonge dames schuil gaan (die allemaal een deel van de mystiek, quasie chique naam leveren) en het bureau MAKS van Marieke Kums (MAKS is gevormd uit een aantal letters uit haar naam, zo simpel is soms het leven).

Wie denkt hier met wat schuchter opererende, verlegen architecten en ontwerpers te doen te hebben, vergist zich deerlijk; hier waren zelfbewuste, zeer consistent denkende, op verwezenlijking van eigen ideeën gerichte types aan het woord. Het bureau met de lange naam probeert via deelname aan prijsvragen snel een portfolio bij elkaar te slepen; MAKS doet dat ook. De onafhankelijkheid komt tot uitdrukking in projecten waarvan de uitkomst soms meer op sculptures lijkt dan aan architectuur doet denken; wat te denken bijvoorbeeld van een leestafel met de lengte van 25 meter met de ogenschijnlijke vorm van een door een grote ruimte slingerende serpentine op verschillende hoogtes. Soms kun je op die tafel liggen, op ander gedeelten moet je er als een tent onder bivakkeren. MAKS deed ervaring op in Japan (“we spraken de taal niet en denk niet dat je als westerling in Japan ooit opdrachten verwerft”) en heeft nu een bureau met mensen met 5 verschillende nationaliteiten; de metropole wereld in een notendop. Het bureau met de lange naam ontwierp gebouwen uit stenen die ze eerste zelf moesten maken uit klei en water en metselen werd geleerd van bouwvakkers die ze toevallig kenden. Enige onbevangenheid is startende ontwerpers/architecten niet vreemd bleek wel.

Het bureau met de lange naam wordt gesteund door Studio voor Unsolicited Architecture van het NAi; het initiatief van Ole Bouman voor nog niet geformuleerde problemen. Wie denkt dat er geen werk schuilt in het bedenken van oplossingen voor vragen die nog niet zijn gesteld heeft het mis. What crisis? No crisis!

Tjeu

AIR/De Unie

12-5-2011

gezien: architectuurcase over leegstand door AIR in de Unie

Dat in Rotterdam heel veel gebouwen leeg staan liet architect en inleider Tjerk van de Wetering heel duidelijk zien aan de hand van foto’s die hij maakt van de weg die hij dagelijks vanuit Rotterdam Zuid naar zijn werk in Rotterdam Noord fietst. Rotterdam wijkt overigens niet af van andere steden in Nederland. Als je bijvoorbeeld alle uitgegeven grond die nog geen bestemming heeft aan mekaar plakt krijg je een gebied zo groot als de Flevopolder. Of alle lege panden bij elkaar een stad zo groot als Middelburg. Op een pakkende manier wist Van de Wetering het probleem te schetsen. Maar hoe daar wat aan te doen. “Door in ieder geval voor een levendige plint te zorgen”, was Tjerks antwoord. Want leegstand op de etages daarboven is uiteindelijk vervelend voor de huiseigenaar maar voor de beleving van de stad minder van belang. Met behulp van kaartopsteken bleek de zaal het daar met hem mee eens. Aan de hand van allerlei voorbeelden in de Rotterdamse praktijk liet Tjerk zien hoe leegstand zich manifesteert en hoe je daar oplossingen voor kunst bedenken. Hergebruik van bestaande panden, niet de bouw van alsmaar nieuwe was een van zijn meer fundamentele benaderingen. Een beetje navrant was wel dat het huidige icoon van hergebruik, het Schieblock, nou juist een plint heeft die voor het overgrote deel nog steeds leeg staat. Maar daar was beheerder Marcus Fernhout van Codum als de kippen bij: dat is nou juist weer het gevolg van regelgeving. “Als we een horeca exploitant één dag langer dan twee jaar ruimte verhuren is er sprake van een langlopend contract dat tien jaar mag duren. De eigenaar krijgt zo’n exploitant als hij nieuwe plannen heeft met zijn pand er niet meer uit”. Vandaar het pleidooi van Tjerk van de Wetering om een onderscheid te gaan maken tussen “tijdelijke”  tijdelijkheid en “permanente” tijdelijkheid. Die laatste vorm zou wel eens hét middel kunnen worden om in Rotterdam nieuwe ontwikkelingen mogelijk te maken. Helaas was voor het doordenken van dat laatste onvoldoende tijd meer. Toch een boeiende avond voor een mudvolle en wederom zeer warme zaal; wanneer wordt die gigantische luchtbehandelingsapparatuur nu eens adequaat bediend?

Tjeu 

Architectuur

wo 10-6-2009 10:34

gezien: Agenda Rotterdam van 15 architectenbureaus

Alweer 2,5 jaar geleden bracht de RRKC het boekje: Puntig II uit met de roep om “meer cultuur in de architectuur”,. Het is dus verheugend dat nu 15 architectenbureaus de handen ineengeslagen hebben als “generatie 3.0 architecten uit Rotterdam” en met het manifest zijn gekomen: “architectuur als ontwikkelkracht voor Rotterdam”. Gisteren boden de 15 bureaus hun manifest aan aan wethouder Grashoff, die zijn in China verblijvende collega Karakus verving. Hij deed dat met verve, zoals we van deze nieuwe, daadkrachtige wethouder inmiddels gewend zijn. Het College omarmt de gedachte van architectuur met allure maar moet tegelijkertijd vaststellen dat zijzelf weinig bouwopdrachten verstrekt.

De 15 vinden dat we het niet meer moeten zoeken in telkens nieuwe “iconen” maar meer in het op niveau brengen en houden van het “fond van alledaagse gebouwen, de massa waaruit het merendeel van de architectuur bestaat”. Verrassend was het pleidooi voor een “stedelijke gezinnenstad”, verrassend omdat ik het idee had dat in Rotterdam de jonge, urban, solitair levende metropolist steeds meer vertrekpunt van beleid is. Niet dus. Rotterdam moet ruimte bieden aan woonblokken met collectieve delen, stadstuin, diepe woningen met veel overmaat. Als voor voorbeeld werden genoemd: De Hofdame naast de Laurenskerk en het Wallisblok en Le Medi, beiden in Spangen. Het generale sloopverbod dat door de opstellers van het manifest werd bepleit werd door Grashoff rigoureus afgewezen. Zou verdere ontwikkeling van de stad alleen maar belemmeren. Verder werd het RRKC devies herhaald dat er meer robuust, duurzaam gebouwd moet worden en dat, samengevat, Rotterdam weer een échte architectuurstad moet worden waarbij opvallend was de roep om stadsdeelbouwmeesters. Eerder riep de RRKC als om eens stadsbouwmeester maar daar werd toen door de sector nog heel zuinigjes op gereageerd. Dat ligt dus inmiddels anders.

Op het laatste na niet veel echt nieuws onder de zon dus, maar wel opvallend dat nu de architectensector zelf is die met dit manifest komt. Overigens kwamen de bekende tegenstellingen tussen architecten en stedenbouwkundingen (devies hier: ophouden met naar elkaar te wijzigen als schuldigen) en tussen architecten en projectonwikkelaars naar boven. De ook aanwezige dS+V directeur Astrid Samson vond het verzoek om deelraadbouwmeesters niet nodig gelet op de koepelnota van de welstandscommissie (waar ook de RRKC al waarderend woorden over uitsprak) die als richtinggevend kader gebruikt kan worden.

Er werd nog wat nagemopperd over de aanbestedingsregels rondom het nieuwe stadhuis aan het Rode Zand waarbij slechts grote architectenbureaus in beeld konden komen.

Al met al een interessante, levendige discussie binnen een beroepsgroep die echt aan de bak wil met aansprekende Rotterdamse architectuur.

Tjeu 

Arminius

wo 14-11-2012 10:28

gezien: debat: van Culturele Hoofdstad tot kaalslag? in Arminius

Wat op deze historische avond (de gemeenteraad haalde fundamenteel de hark door de Rotterdamse cultuur) een zeer passend thema leek: “Rotterdam cultuurstad, Van Culturele Hoofdstad tot kaalslag” werd in Arminius een ronduit teleurstellende avond.

Teleurstellend omdat het publiek louter bestond uit grijsaards die eerder uit een plichtmatige belangstelling voor de serie “Checkpoint geschiedenis”  bleken te zijn gekomen dan om deel te nemen aan een debat; teleurstellend om inleidster Patricia van Ulzen na haar mooie boek: Dromen van een metropool” de aansluiting bij Rotterdam volledig kwijt lijkt; ze wist niets te vertellen over Rotterdam Culturele hoofdstad, niets over enkele culturele highlights van de afgelopen jaren en eigenlijk helemaal niets over de laatste 10 jaar (“dat was indertijd  geen onderwerp van mijn studie”). Tsja, waarom  was zij dan gevraagd; ze had zich toch een beetje kunnen voorbereiden? Teleurstellend omdat de moderator, Jacques Börger geen enkele interessante vraag had voorbereid en teleurstellend omdat ook Festivalgoeroe Johan  Moerman eigenlijk niks te melden had over de afgelopen tien jaar festivals. Gevraagd naar het succes van Motel Mozaique wist hij niets te berde te brengen. De enige die er zijn best voor deed was fotograaf Ari Versluys al kwam die bij zijn herinnering aan de afgelopen 10 jaar eigenlijk ook niet verder dan een Gayparty van 2 weken geleden met heel veel leernichten.

En het had zo mooi kunnen worden: de opkomst en ondergang van de multiculturele gedachte, de shock van Fortuyn na Culturele Hoofdstad, de greep van het populisme na IX/XI op het gemeentelijk cultuurbeleid, de opbloei van de architectuurkaste en de klap in deze sector na de crisis, de neerslag van de economische crisis op de cultuur, de publieksverbreding bij de schouwburg. En ga zo maar door. Je moet zo’n debat natuurlijk wel goed voorbereiden, een inleider op het goede spoor zetten, gespreksdeelnemers goed coachen. Nee, als dit maatgevend wordt voor wat Arminius in het nieuwe cultuurplan aan spannende debatten gaat neerzetten hou ik mijn hart vast.

vr 2-11-2012 13:41

Art Fair Rotterdam

ma 8-2-2010 17:25

gezien: Art Fair Rotterdam

Kijken naar het publiek is daar eigenlijk nog leuker dan kijken naar al die opgestapelde kunst. Ik ben weer helemaal op de hoogte van alle designbrillen en gerende rokken die nu gedragen moeten werden. Zelf, zo stelde ik vast, liep ik er weer zeer onmodieus bij met mijn spijkerbroek. Dus heb ik het proberen te redden met interessant kijken.

Verbaasd over de onnutte kunst van Lotte Geeven met haar verminkte tafels en stoelen (die overigens ook mooie foto’s  maakt van bloemstukken) .   De meest opvallende stand vond ik de Russian Tearoom met grote foto’s van Sergej Maximisjin. En daarvan vond ik zijn foto van Poetin als sluw kijkende linkmichel weer de allermooiste. De stand van Ron Mandos mocht er ook zijn met hele grote, onbetaalbare, felle schilderijen. Verder de hele grote portretfoto’s van Henrik Kersten en de winterlandschappen van Olaf Otto Becker. Heel bijzonder vind ik ook de foto’s van Bas Princen van rare bouwwerken in het midden Oosten. Intrigerend vond ik – om nog iets anders dan fotografie te noemen - het knip en plakwerk van Isabel Ferrand, die ingewikkelde geometrische figuren opbouwt uit alsmaar dezelfde uitgeknipte plaatjes van soldaatjes; het ouderwetse monnikkenwerk. Grof schilderwerk tref je maar weinig aan; alles trekt naar zeer esthetische, mooi afgewerkte kunst met fotografie nog steeds (steeds meer?) op de eerste plaats. Videokunst, waarmee de kunstmusea volstaan, is hier volledig afwezig (nou ja, ik zag er één). Maatschappelijke betrokkenheid? Daar hebben de galeristen die zich richten op het kunstminnende publiek niet van gehoord. De vermogende mens (entree 22,5  euro) heeft dagelijks al genoeg ellende aan zijn hoofd.  

Tjeu